"Vooruitkijken en je vloot bekijken met een open geest"

Jana Feske is sinds juni 2018 consulent voor duurzame mobiliteit bij stad Antwerpen. Ze vertelt ons hoe de stad op dit moment woon-werkverkeer en dienstverplaatsingen zo duurzaam mogelijk organiseert. Ze licht ook een tipje van de sluier over nieuwe spannende projecten, en vertelt hoe de stad zelf omgaat met de verstrengde voorwaarden voor de lage-emissiezone (LEZ). Tenslotte geeft Jana enkele tips voor bedrijven die ook willen gaan voor een duurzamer mobiliteitsbeleid.

Frederik Beyens

Vertel eens wat meer over de vloot van stad Antwerpen?

“De stad heeft op dit moment een vloot van 1100 voertuigen. Maar de aantallen zijn altijd in beweging. Stadsmedewerkers hebben, behoudens een paar uitzonderingen, geen eigen bedrijfswagen. Er zijn wel heel wat personenwagens die gebruikt worden voor dienstverplaatsingen.”

“Daarnaast zijn er ook grote en kleine voertuigen om de verschillende taken van de stad uit te voeren: vrachtwagens en bestelwagens, huisvuilwagens, veegmachines, enzovoort.”

“We kunnen aan de hand van de hoeveelheid getankte brandstof zien wat de totale uitstoot is van onze vloot. En die is in dalende lijn. Dat komt vooral doordat we oudere dieselvoertuigen vervangen. Op dit moment is 60,8 % van onze vloot nog aangedreven door diesel. 32,9% rijdt op andere fossiele brandstoffen: benzine, hybride voertuigen en CNG (aardgas). 6,3% van onze vloot rijdt volledig elektrisch.”

Wat doet de stad precies om de vloot duurzamer te maken?

“Om de uitstoot te verminderen vertrekken we van de 3 V’s: Vermijden, Verschuiven en Verduurzamen.” 

“De niet-gemaakte verplaatsing is de duurzaamste. Door bijvoorbeeld telefoon- of videoconferenties te houden kan je verplaatsingen vermijden. Maar we kijken ook naar manieren om transport binnen de stad op elkaar te laten aansluiten, zodat bestelwagens en vrachtwagens niet leeg rondrijden. Dat is een project dat we eerst zullen uittesten in 1 dienst, om daarna uit te rollen naar de rest van de stad.”

“Met verschuiven bedoelen we dat we verplaatsingen bijvoorbeeld verschuiven naar de fiets. Zeker door de wegenwerken in Antwerpen zit fietsen in de lift. Onlangs is de stad gestart met fietsleasing voor haar medewerkers."

“Medewerkers appreciëren vooral dat ze met de fiets zeker zijn wanneer ze zullen aankomen op hun bestemming. Je verliest geen tijd in de file of met de zoektocht naar een parkeerplaats. Bovendien is fietsen ontspannend en hoef je met een elektrische fiets niet langer bezweet aan te komen."

“Naast het personenvervoer is er binnen de stad ook veel interesse voor cargofietsen. We hebben nu al 8 bakfietsen voor dienstvervoer en willen er nog meer aankopen. Vooral elektrische bakfietsen zijn handig om materiaal te transporteren. Medewerkers die energie-audits doen, kunnen bijvoorbeeld LED-lampjes en meetapparatuur meenemen met de bakfiets.” 

“Ook bij de groendienst en op begraafplaatsen zijn al cargofietsen in gebruik en is er interesse in de elektrische versie. De dienst Stadsreiniging test op dit moment dan weer een aanhangwagen voor elektrische fietsen. Als dat meevalt, kunnen we ook een aantal verplaatsingen met lichte vrachtwagens op diesel vermijden”.  

“Door stadsvoertuigen te delen tussen medewerkers en diensten, kunnen we ze tenslotte veel optimaler gebruiken. We ontwikkelen op dit moment een reservatie-app die dat nog makkelijker moet maken. Per verplaatsing krijgen medewerkers daarin de meest duurzame optie voorgesteld.”

Verduurzamen is tenslotte de vervanging van vervuilende voertuigen door meer duurzame modellen. Voor personenvervoer gaan we sinds 2011 voor elektrisch, tenzij mensen echt een wagen voor grote afstanden nodig hebben. Na de diensturen staat een deel van onze elektrische auto’s ook ter beschikking van burgers via Cambio. De buurtbewoners in de omgeving van Den Bell ontlenen die auto’s vlot. Blijkbaar is het wel aantrekkelijk om rond te rijden met een stralende A (lacht).”

En hoe zit het met de grotere voertuigen?

“Voor de zwaardere transportvoertuigen is het meer een zoektocht. 19% van onze vloot rijdt ondertussen op CNG. Dat is nog steeds een fossiele brandstof, maar de CO2-uitstoot ligt lager dan die van diesel. Vooral de uitstoot van stikstofoxide en fijn stof is veel minder bij CNG. Voor de gezondheid van de Antwerpenaren is dat erg belangrijk.”

“Voor deze zomer hebben we dan ook een vrachtwagen en 15 huisvuilwagens besteld op CNG. Als het binnenkort ook mogelijk wordt om die wagens te laten rijden op biomethaan, gemaakt van gft-afval, zijn we van de fossiele brandstof af.” 

“Een nadeel is dat de CNG-tanks de maximaal toegelaten massa van het voertuig beïnvloeden en daarmee de laadcapaciteit verkleinen. Voor voertuigen vanaf 19 ton is er een Europese regulering die dat oplost. Voor kleinere vrachtwagens bestaat die regulering niet en wordt de toegestane laadcapaciteit soms te krap. Met batterijen voor elektrische modellen hebben we hetzelfde probleem. Dus moeten we vandaag voor deze voertuigen toch nog voor diesel kiezen.”

“Een andere uitdaging is om een tankstation te vinden dat de juiste volumes aan CNG aankan, en bovendien goed bereikbaar is. Eens onze nieuwe huisvuilwagens geleverd zijn, hebben we voor onze CNG-voertuigen een volume van 300 000 kilo CNG per jaar nodig. We hebben dan ook een bestek uitgeschreven om onze bevoorrading te garanderen.”

De LEZ is ook van toepassing op de voertuigen van de stad. Hoe gaan jullie daarmee om?

“We anticiperen op de normen en willen ook daar een voortrekkersrol spelen. Onze voertuigen rijden relatief weinig kilometers en we schrijven ze af op een vrij lange periode van 10 jaar. Toen de LEZ in 2017 ingevoerd werd, hadden nog niet alle voertuigen die 10 jaar bereikt. Sindsdien hebben we dus alle voertuigen die de LEZ niet meer in mogen, vervroegd afgeschreven en vervangen, door duurzame alternatieven met nieuwe technologieën waar mogelijk.”

Welke plannen heeft de stad voor de toekomst?

“Hoewel onze CO2-voetafdruk duidelijk daalt, zijn er nog bijkomende maatregelen nodig om onze ambitie te halen om in 2050 een CO2-neutrale stad te worden.”

“Een van de maatregelen die in het nieuwe bestuursakkoord staat, is ISA: de Intelligente Snelheidsassistent. Dat is een systeem dat automatisch leest hoe snel je mag rijden en de snelheid aanpast. We hebben al een piloottest met het systeem gedaan. ISA vermijdt niet alleen boetes maar kan bestuurders ook sensibiliseren om milieuvriendelijker te rijden.” 

“Een ander spannend project is een Europees initiatief waarbij we met 6 steden in België, Nederland en Zuid-Tirol in Italië huisvuilwagens op waterstof testen. Ik ben er best trots op dat onze stad hier een voortrekkersrol speelt in Vlaanderen.”

Wat is tenslotte jouw advies voor externe bedrijven die hun mobiliteitsbeleid willen verduurzamen?

“Kijk eerst en vooral of een verplaatsing onvermijdelijk is. Begin dan, als volgende stap, met fietsen. Vraag je af of je voor een verplaatsing echt een auto nodig hebt. Zeker als je een bedrijf bent in Antwerpen en je verplaatsingen vooral in en rond Antwerpen plaatsvinden, zijn er heel wat alternatieven.”

“Ten tweede, bekijk je vloot met een open geest. Kies in eerste instantie voor de beste technologie en niet enkel voor een bepaald imago. 

“Het is ook niet omdat een auto elektrisch rijdt, dat je automatisch goed zit. Een voertuig met een krachtige elektrische motor is bijvoorbeeld niet zuiniger dan een kleine auto op benzine. Elektrische auto’s moeten ook opgeladen worden, en die energie komt ergens vandaan.”

“En ten slotte, ‘sharing is caring’. Ga na of je medewerkers geen voertuigen kunnen delen. Dat is niet alleen goed voor je mobiliteit maar ook voor het milieu en de luchtkwaliteit voor de Antwerpenaren.”

“Alle opties goed onderzoeken en vooruit durven kijken is dus de boodschap.”

 

Op de hoogte blijven van de laatste tips rond slimme mobiliteit? Schrijf u dan snel in op onze nieuwsbrief.